آنچه باید درباره بیماری ویروس کرونای جدید (کووید-۱۹) بدانید
آنچه باید درباره بیماری ویروس کرونای جدید (کووید-۱۹) بدانید

در دسامبر ۲۰۱۹ مقامات چینی پخش شدن ویروسی میان مردم خود را به جهان اعلام کردند. در طی ماه های بعد، این ویروس به سایر کشور ها گسترش پیدا کرد و تعداد موارد ابتلا هر چند روز، دو برابر می­شد.

کرونا ویروس سندروم حاد تنفسیِ ۲ هست که عامل بیماری کووید ۱۹ هست که به صورت عامیانه، کرونا گفته می­شود. وقتی یک نفر به این ویروس آلوده می­شود دقیقاً چه اتفاقی می­افتد و چه کاری باید انجام دهد؟

یک ویروس عملاً فقط پوسته­ای حول مواد ژنتیکی و چند پروتئین است و سخت است که بشود آن را زنده در نظر گرفت! ویروس فقط با ورود به یک سلول می­تواند تکثیر شود. کرونا می­تواند از طریق سطوح پخش شود ولی هنوز هم که هنوز است مشخص نیست که چقدر می­تواند روی سطوح زنده بماند.

راه اصلی سرایت آن از طریق ریز قطرات تنفسی است. وقتی که افراد سرفه می­کنند، یا وقتی که شما با فردی که بیمار است تماس داشته باشید و بعد دستتان را به صورتتان و یا چشم و بینی تان بمالید، ویروس سفر خود را از اینجا آغاز می­کند و بعد به اعماق بدن وارد می­شود.

مقصد آن می­تواند روده ها، طهال و یا ریه ها باشد. جایی که شدید ترین اثرات را می­تواند بگذارد. حتی فقط چند عدد ویروس کرونا می­تواند شرایط خیلی خطرناکی را رقم بزند.

ریه ها از میلیارد ها سلول اِپیتِلیال پوشیده شدند. این سلول های مرزی در بدن شما هستند که اندام ها و مخاط شما را پوشش می­دهند که احتمال آلوده شدن آنها خیلی بالاست. کرونا به گیرنده خاصی در غشای قربانی های خودش متصل می­شود تا از این طریق مواد ژنتیکی خود را تزریق کند. و سلول هم بی خبر از اینکه چه اتفاقی دارد می­افتد دستورالعمل های جدید را پیاده می­کند که خیلی هم ساده هستند. کپی و ساخت مجدد!

سلول پر می­شود از کپی های بیشتر و بیشتری از ویروس تا به نقطه بحرانی می­رسد و دستور نهایی را دریافت می­کند. خود تخریبی! سلول به نوعی حل می­شود و ذرات کرونای جدید که آماده حمله به سلول های بیشتری هستند را آزاد می­کند.

تعداد سلول های آلوده شده به شدت افزایش پیدا می­کند. بعد از حدود ۱۰ روز، میلیون ها سلول بدن آلوده شدند و میلیارد ها ویروس، ریه ها اشغال کردند. ویروس هنوز آسیب زیادی وارد نکرده است. ولی کرونا الان می­خواهد هیولایی را به جانتان بندازد. سیستم ایمنی خودتان را!

سیستم ایمنی اگر چه وظیفه محافظت از شما را دارد ولی می­تواند خیلی هم برایتان خطرناک باشد. به همین خاطر نیاز به نظارت دقیق دارد. با هجوم سیستم ایمنی به ریه ها، برای مبارزه با ویروس، کرونا تعدادی از آنها را آلوده می­کند و باعث سردرگمی آنها می­شود. سلول ها گوش و چشم ندارند آنها غالباً از طریق پروتئین های اطلاعاتی کوچکی به نام سایتوکین ها ارتباط بر قرار می­کنند. تقریباً همه واکنش های مهم ایمنی توسط آنها کنترل می­شود.

کرونا باعث می­شود که سلول های ایمنی آلوده شده، بیش از حد واکنش نشان دهند و دست به قتل عام بزنند. به بیان دیگر، کرونا سیستم ایمنی را به یک جنون جنگی می­اندازد که باعث می­شود بیشتر از آنچه که باید سرباز بفرستد که همین عامل اتلاف منابع و آسیب است.

دو نوع سلول به طور خاص آشوب به پا می­کنند. اول نوتروفیل ها که تخصص خیلی خاصی در کشتن چیز ها از جمله سلول های خود ما دارند! وقتی هزاران نوتروفیل ها وارد می­شوند شروع به پمپ کردن آنزیم ها به بیرون می­کنند و همان قدر که از دشمنان را می­کشند از دوستان خودشان هم می­کشند!

نوع دیگری از سلول ها که دچار جنون جنگی می­شوند سلول های تی هستند که معمولاً به سلول های آلوده دستور خودکشی برنامه ریزی شده می­دهند و چون در وضعیت گیجی هستند به سلول های سالم هم دستور خودکشی می­دهند. هر چه قدر سلول های ایمنی بیشتری می­رسند، آسیب بیشتری هم وارد می­کنند و بافت سالم بیشتری از ریه را تخریب می­کنند.

امکان دارد که آسیب دائمی و غیر قابل برگشتی به ریه به صورت ناتوانی مادام العمر وارد شود. در اکثر موارد سیستم ایمنی کم کم کنترل اوضاع را به دست می­گیرد. سلول های آلوده را می­کشد. ویروس هایی که در تلاش برای آلوده کردن سلول های جدید هستند را متوقف و میدان جنگ را تمیز می­کند. و ریکاوری شروع می­شود.

اکثریت غالب افراد مبتلا شده به کرونا با علائم نسبتاً ملایمی آن را پشت سر می­گذارند اما موارد زیادی هم شدید و حتی وخیم می­شوند. درصد آن اصلاً مشخص نیست. چون همه موارد کرونا تشخیص داده نشدند ولی راحت می­شود گفت بسیار بالا تر از درصد مربوط به آنفلانزا است.

در موارد حاد تر میلیون ها سلول اِپیتِلیال می­میرند. و با مرگ آنها لایه محافظتی ریه از بین می­رود. در نتیجه آلووُل ها، کیسه های هوای کوچکی که تنفس از طریق آنها صورت       می­گیرد، می­توانند توسط باکتری هایی آلوده شوند که در حالت عادی مشکل بزرگی ایجاد نمی­کردند.

بیماران دچار عفونت ریه می­شوند. تنفس سخت و یا حتی بی نتیجه می­شود. و بیمارن برای زنده ماندن به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز پیدا می­کنند. در این هنگام سیستم ایمنی چند هفته با تمام توان جنگیده و میلیون ها ضد ویروس ساخته است. اما با هزاران باکتری که به سرعت در حال تکثیر هستند مغلوب می­شود.

آنها وارد خون شدند و بدن را تحت سلطه خودشان می­گیرند. وقتی این اتفاق بیافتد مرگ بسیار محتمل است. کرونا ویروس اغلب با آنفلانزا مقایسه می­شود. اما در واقعیت بسیار خطرناک تر است. اگر چه سخت می­شود نرخ دقیق کشندگی را در همه گیری تعیین کرد، اما با قطعیت می­دانیم که سرایت آن خیلی بالاست و سرعت پخش آن بیشتر از آنفلانزا است.

دو آینده را برای همه گیری مثل کرونا متصور هستیم. کند و سریع. اینکه کدام آینده رخ دهد بستگی به واکنش همه ما در روز های آغازین شیوع دارد. یک همه گیری سریع وحشتناک است و جان بسیاری را می­گیرد.

اما همه گیری کند در کتاب های تاریخ به یاد نخواهد ماند. بدترین سناریوی ممکن برای یک همه گیری سریع، با نرخ بالای ابتلا شروع می­شود. چون هیچ اقدامی برای کند کردن آن انجام نمی­شود. چرا این حالت خیلی بد است؟

در یک همه گیری سریع، افراد زیادی به طور همزمان بیمار می­شوند. اگر این عدد زیادی بزرگ شود، نظام بهداشت و درمان توانایی پاسخ گویی را از دست می­دهند. منابع کافی مثل پرسنل پزشکی یا تجهیزاتی مثل دستگاه تنفس برای کمک به همه وجود ندارد.

افراد بدون اینکه درمانی دریافت کنند می­میرند. و به طور همزمان با مریض شدن کارکنان بیشتری از نظام بهداشت و درمان، ظرفیت سیستم حتی کمتر هم می­شود. اگر این حالت اتفاق بیافتد آن وقت تصمیمات وحشتناکی در مورد اینکه که کسی زنده بماند و چه کسی نه، باید گرفته شود… در این سناریو تعداد کشته ها به شدت بالا می­رود.

برای جلوگیری از وقوع این حالت دنیا یعنی همه ما باید تمام آنچه که می­توانیم برای تبدیل این همه گیری به حالت کند، انجام دهیم. همه گیری با پلاسخ های درست می­تواند کند شود به خصوص در فاز ابتدایی. طوری که هر کسی که بیمار شد بتواند درمان دریافت کند و به آنجایی نرسد که بیمارستان ها ظرفیتشان تکمیل شود.

چون واکسنی برای کرونا نداریم. باید رفتار اجتماعی مان را مهندسی کنیم که به صورت یک واکسن اجتماعی عمل کند و این به معنای دو رفتار آلوده نشدن و آلوده نکردن دیگران است.

با اینکه ساده به نظر می­آید ولی بهترین کاری که می­توانید انجام دهید شستن دستانتان است. ویروس کرونا توسط یک لایه چربی احاطه شده است. صابون این لایه را می­شکند و ویروس توانایی آلوده کردن را از دست می­دهد. همچنین با لیز کردن دستانتان و با حرکت مکانیکی شستن، ویروس ها دور انداخته می­شوند.

برای انجام صحیح آن، طوری دستانتان را بشویید که انگار یک فلفل خیلی تند را بریده اید و الان می­خواهید لنز چشمی تان را بگذارید.

مورد بعدی فاصله گذاری اجتماعی است که خوب واقعاً تجربه خوبی نیست. اما شما باید از بغل کردن و دست دادن امتناع کنید. اگر می­توانید برای محافظت از آنهایی که کارشان برای جامعه لازم است، از دکتر ها گرفته تا صندوق دار ها یا افسران پلیس، در خانه بمانید.

شما به همه آنها وابسته هستید. و سلامت آنها هم به شما وابسته است. در مقیاس بزرگتر قرنطینه است که می­تواند معانی مختلفی داشته باشد. از محدودیت های سفر گرفته تا دستور های مستقیم ماندن در خانه.

در واقع قرنطینه تجربه جالبی نیست و قطعا هم خیلی خسته کننده و سخت است. اما برای ما و به خصوص محققانی که دارند روی دارو و واکسن کار می­کنند، زمان حیاتی ای را می­خرد.

بنابراین اگر تحت قرنطینه قرار گرفتید، باید دلیل آن را درک کنید. و به آن احترام بگذارید. هیچ کدام از این کار ها راحت نیستند. ولی اگر از دید بزرگتری نگاه کنیم، هزینه خیلی کوچکی برای پرداختن است.

پاسخ این سوال که اِپیدِمی ها چطور تمام می­شوند بستگی به این دارد که چطور شروع می­شوند. اگر سریع و با شیب تندی شروع شوند، پایان خیلی بدی دارند. اگر کند و با شیب نه چندان تندی شروع شوند، پایان قابل قبول تری دارند. و در این روز و زمان، انتخاب در دستان ماست. امیدوارم این مطلب مورد استفاده شما قرار بگیرد. و خواهشمندیم آن را با کسانی که سلامتی شان برایتان مهم است به اشتراک بگذارید.

نرگس فولادلو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − چهارده =